· Home · Statistics · Registration · Search · Language ·

 MacDinhChiReunion.net —› Văn Hoá & Phong Tục —› Lịch sử ngày Tết - Trần Văn Giang
Last poster Message


Posted: Jan 1, 2010 22:04:56 · Edited by: vgtran

Lịch sử ngày Tết





V́ các dân tộc trên thế giới dùng các loại lịch khác nhau cho nên ngày Tết (New Year day) được ăn mừng không phải là cùng một ngày. Từ xưa, tùy mỗi văn hóa, lịch được thành lập bằng nhiều phương cách khác nhau: Có lịch dựa theo sự di chuyển của mặt trăng, trong khi lại có lịch căn cứ vào vị trí của mặt trời. Kết quả, các dân tộc có những ngày tết khác nhau tùy theo sự tin tưởng và tùy vào văn hóa khác biệt của từng nơi.

Ngày Tết Tây (Tết Dương lịch)

Ngày Tết Tây là một trong những ngày lễ đầu tiên của lịch sử nhân loại… Ngày Tết Tây nguyên thủy không nhất thiết là ngày “1 tháng Giêng Dương lịch.”

Ngày Tết Tây đă được cử hành lần đầu tiên ở Babylon vào khoảng 4000 năm rồi (tức khoảng 2000 năm trước Công nguyên). V́ chưa có một loại lịch nào được ghi chép rơ rệt, lúc đó người Babylon ăn Tết (Năm mới), nếu tính ra theo Dương lịch bây giờ, th́ vào ngày 23 tháng 3. Tết của họ kéo dài 11 ngày. Trong dịp Tết (trong suốt 11 ngày), họ tổ chức những nghi lễ khác nhau từng ngày một… Họ chọn ngày “23 tháng 3” là ngay Tết v́ thời điểm này là mùa Xuân, lúc mùa màng mới được bắt đầu. Ngày Tết này tượng trưng cho vụ mùa mới và là lúc nh́n về tương lai - Các dân tộc khác cũng ăn Tết với cùng ư nghĩa này.

Khi người La Mă hùng mạnh, họ tiếp tục ăn Tết vào tháng 3 mỗi năm (vào mùa Xuân). Tuy nhiên, lịch của người La Mă thay đổi nhiều lần tùy theo sở thích riêng của mỗi ông vua La Mă… dần dà ngày Tết không c̣n theo vị trí của mặt trời nữa. Trong cố gắng duy tŕ một bộ lịch cố định (static calendar) Đại nghị của La Mă (Roman Senate) ban hành đạo luật tuyên bố ngày “1 tây tháng Giêng (January 1st)” là ngày Tết (New year). Hiệu lực của đạo Luật này bắt đầu cho năm 153 trước Công nguyên. Luật tuy đă ban ra, nhưng nhiều vị vua La Mă vẫn tiếp tục thay đổi ngày Tết tây suốt một trăm năm sau đó. Cho măi đến năm 46 trước Công nguyên, Ceasar, một v́ vua độc tài của La Mă, đă tái ấn định ngày Tết là ngày “1 tháng Giêng” mỗi năm. Vào thời điểm này, v́ Dương lịch đă bị thay đổi quá nhiều lần, Ceasar phải kéo dài Dương lịch ra của năm 46 trước Công nguyên thành 445 ngày (thay v́ 365 ngày) để Dương lịch ăn khớp trở lại với vị trí của mặt trời như cũ.

Rồi sau đó do sự lớn mạnh của Gíao hội (Công giáo) La Mă, Giáo hội chống đối ngày Tết của La Mă (ngày “1 tháng Giêng”). Giáo hội cho rằng ngày này là ngày lễ của những người Đa thần (Pagan, Paganism; Họ không tin vào Đức chúa Jesus). Tuy là Giáo hội La Mă cho rằng ngày “1 tháng Giêng” là ngày lễ của đạo đa thần, nhưng trên thực tế có rất nhiều ngày lễ tôn giáo của Thiên chúa giáo lại trùng hợp với ngày lễ của các đạo đa thần (non-Christianity). Đến năm 1582, Giáo hoàng Gregory XIII đề nghị một tu chỉnh cho lịch của Giáo hội theo lịch của Ceasar mà phần lớn các quốc gia trên thế giới đang dùng ngày hôm nay.

Như vậy cho măi đến cuối thế ky thứ 16, ngày “1 tháng Giêng (Januaray 1st)” mới trở thành ngày Tết (New year) chính thức cho các quốc gia Tây phương.

Ngày Tết truyền thống của các quốc gia trên thế giới

Tết Tầu (The Chinese New Year)

Đây là ngày lể đầu năm Âm lịch (lịch dưa theo sự di chuyển của mặt trăng). Đây cũng là ngày trăng mới thứ hai (second new moon) sau ngày ngắn nhất của mùa đông. Thường th́ là những ngày “Tết” này nằm từ giữa tháng Giêng đến giữa tháng Hai Dương lịch (ngày này thay đổi, không cố định); “Tết” tầu kéo dài độ 15 ngày. Khi ngày Tết Tầu đến, mọi người nô nức dọn dẹp, trang hoàng nhà cửa để tẩy xóa những cái không may mắn của năm cũ. Mọi người trong gia đ́nh họp mặt nhau lại, ăn Tết, chúc thọ người già cả… Nguời Trung hoa tin dị đoan là ma quỉ và những cái bất hạnh kéo đến nhà họ trong những ngày Tết; v́ vậy họ đốt pháo để xua đuổi những ma quỉ và những cái xui xẻo đi… Người Trung hoa c̣n dán chặt kín cửa sổ và chính bằng giấy để ngăn ngừa những cái xui xẻo đi vào nhà họ..

Trong những ngày Tết, người Trung hoa mặc những bộ quần áo mới và đẹp nhất. Họ cho nhau tiền “ĺ x́.” Người Trung hoa ở trên ṭan cầu ăn mừng lễ “Nguyên tiêu” (rằm tháng Giêng) bằng các cuộc diễn hành đầy mầu sắc (phần lớn là mầu đỏ) với lồng đèn đỏ (Red lanterns) đi sau các con lân rất lớn. Ho tin là ánh sáng của các lồng đèn cũng sẽ soi sáng con đường đi của họ cho năm mới.

Tết Ấn độ (The Hindu New Year)

Người Ấn độ cử hành Tết Ấn độ tùy theo từng vùng (geographic locations). Thí dụ, ở vùng Tây bắc Ấn độ (Gujarat), người Ấn độ ăn Tết vào cuối tháng 10. Họ gọi là lễ “Diwali.” Họ thắp những ngọn đèn dầu nhỏ trên nóc nhà. Ở vùng Đông bắc Ấn độ, ngưới Ấn độ mặc áo quần mầu sặc sỡ và đeo hoa khi ăn Tết. Ở miền Trung Ấn độ, người Ấn độ treo cờ màu cam trên nóc nhà và các cao ốc vào dịp Tết. Ở miền Nam Ấn độ, vào sáng ngày Tết, các bà mẹ đặt thức ăn, hoa quả và quà Tết vào một cái mâm. Trẻ con phải nhắm mắt lại cho đến khi họ được mẹ dẫn đến bên cái mâm quà Tết này.

Tết Nhật bản

Người Nhật cử hành ngày Tết của họ giống như người Tây phương (nghĩa là ngày mồng 1 tháng Giêng). Tuy nhiên họ cũng cử hành các nghi thức có mầu sắc tôn giáo vào ngày này mà họ gọi là “Shinto.” Về vấn đề “Phúc và Lộc,” họ treo một cái giây bằng rơm trước cửa nhà. Họ tin là cái giây rơm này có thể ngăn cản những bất hạnh và xui xẻo đi vào nhà họ (?) Điểm vui lạ nhất ở Tết Nhật bản là người Nhật bắt đầu cười thật lớn khi giao thừa… làm như vậy th́ sẽ hên suốt năm !!!

Tết Do Thái (The Jewish New Year)

Người Do thái gọi ngày Tết của họ là “Rosh Hashanah.” Ngày này ở trong tháng thứ 7 hay là “Tishri,” trong lịch Do thái. Ngày “Rosh Hashanah” là ngày thiêng liêng, lúc mà mọi người cùng suy gẫm về các hành động lầm lỗi của ḿnh trong năm qua; để sửa đổi trong năm tới. Ngày Tết bắt đầu từ lúc mặt trời lặn từ ngày hôm truớc. Lễ tôn giáo (Do thái giáo) được cử hành ở nhà thờ Do thái (Synagogues). Một khí cụ gọi cổ truyền là “Shofar” làm từ sừng dê núi (Ram’s horn) đươc tŕnh tấu tại nhà thờ. Trẻ con được bố mẹ cho mặc quần áo mới để mừng năm mới. Ngoài ra người Do thái cũng nướng môt loại bánh đặc biệt cho năm mới (New year loaf). Họ ăn bánh này với trái cây để nhắc nhở nhau về mùa gặt hái.

Tết của người Hồi giáo (The Muslim New Year)

Ngày Tết của người Hồi giáo thay đổi mỗi năm (?) Nó được bắt đầu 11 ngày trước ngày Tết năm ngoái (!) Bởi v́ lịch của người Hồi giáo căn cứ trên sự di chuyển của mặt trăng. Ở Iran, dân Hồi giáo cử hành ngày Tết vào tháng 3. Khi ngày Tết sắp đến, ho đặt các hạt lúa ḿ (hay lúa mạch) vào những cái đĩa nhỏ và phun nước trên các hạt này. Khi Tết đến các hạt này sẽ nẩy mầm để nhắc nhở mọi người về năm mới với cuộc đời mới.

Tết Việt Nam

Người Việt gọi là “Tết Nguyên đán,” hay gọi ngắn là “Tết.” Ngày này thay đổi mỗi năm nếu nh́n vào Dương lịch. Ngày Tết Việt Nam thường rơi vào giữa 21 tháng Giêng và 19 tháng 2 Dương lịch mỗi năm.

Người Việt tin là người đầu tiên xông nhà (c̣n gọi là “đạp đất”) vào ngày đầu năm mới sẽ là ngưới mang phúc hay họa cho gia đ́nh ḿnh suốt năm (?) Người Việt cũng tin là “Ông Táo” (một vị thần của mỗi gia đ́nh) đi tŕnh lên Ngọc hoàng thượng đế những cái xấu cũng như tốt của mọi người trong gia đ́nh trong năm qua. “Ông Táo” sẽ cưỡi trên lưng một con cá lớn để đi lên trời; v́ vậy nhiều người Việt cũng mua cá sống và đem thả ra sông, hồ trong ngày Tết.

Đối với người Việt, ngày Tết là một ngày trọng đại; một ngày để mọi người cùng “ôn cố tri tân;” nh́n vào những việc làm trong năm qua để sửa đổi cho tốt hơn trong năm tới…



Trần Văn Giang (Phỏng dịch)
MĐC K68
 

Page loading time (sec.): 0.039
Powered by miniBB 1.7 © 2001-2003